Video Determinatie

Akkermelkdistel - Sonchus arvensis

Een op een distel lijkende plantensoort met tot wel 5 cm in doorsnee grote hoofdjes is Akkermelkdistel. De plant geeft wit melksap als je een blad afplukt of de holle stengel doorsnijdt. De bladeren hebben een gezaagde tot stekelig getande rand, maar zijn minder stevig dan die van de distels en vederdistels. Opvallend is de manier waarop de bladeren met ronde oren om de stengel zitten. De hoofdjessteel en het omwindsel zijn met klierharen bezet. De lintbloemen zijn geel tot oranjegeel van kleur.

Klik op een foto voor kenmerk met uitleg:
Verspreidingskaart
Ecologische parameters

Akkermelkdistel of Sonchus arvensis L., is een soort uit de familie van de Composieten of samengestelde bloemen. We noemen deze familie zo omdat de eenheden die we bloemen noemen in feite uit een groot aantal afzonderlijke bloemen bestaan. Al deze bloemen staan op een gezamenlijke bloembodem en zijn omringd door een aantal gezamenlijke schutbladeren die we omwindsel noemen. We noemen dit een hoofdje. Akkermelkdistel is een soort uit een geslacht dat in Nederland uit zo'n vier of vijf sterk op elkaar lijkende soorten bestaat.

Akkermelkdistel is een middelhoge tot hoge plant, tot wel 1.5 m hoog, en alleen vertakt in de bloeiwijze. In tegenstelling tot de meeste andere melkdistels heeft de plant geen penwortel maar lange witte uitlopers waaraan nieuwe planten ontspruiten.

Het blad is opvallend glanzend groen, waarbij de basis breed hartvormig is afgerond en tegen de stengel ligt aangedrukt. We spreken wel van een stengelomvattende voet. De randen van het blad zijn stekelig getand, en is daarmee distelachtig.

De samengestelde bloemen zijn groot, het zijn oranje-gele hoofdjes met een middellijn van wel 4 tot 5 cm. Het omwindsel bestaat uit twee rijen omwindselblaadjes met meestal weinig tot veel geelachtige klierharen. Het pappus, een soort kelk op de rand van inplant van het buisvormige deel van de bloem, later fungerend als het vruchtpluis, is helderwit. Er zijn alleen lintbloemen aanwezig, net als bij Paardenbloem, en bij afbreken van blad of stengel vinden we overvloedig melksap (melkdistel) als bij Paardenbloem en Sla. Ze bloeit van juni tot de herfst.

De vruchten of nootjes zijn weinig afgeplat en voorzien van lengte en breedte ribbels (de laatste alleen met een sterke loep te zien), roodachtig bruin of donkerbruin van kleur. Ze worden in hun verspreiding geholpen door het vruchtpluis.

Vermenigvuldiging wordt ook door grondbewerking gestimuleerd, waarbij delen van het wortelstelsel nieuwe planten vormen.

Een variëteit of ondersoort van Akkermelkdistel vormt de Zeemelkdistel (var. maritimus), een soort die zich in het brakke milieu van de zeereep thuis voelt.

Akkermelkdistel is heel algemeen voorkomende meerjarige soort op vochtige, omgewerkte grond, braakliggende terreinen, akkers, zeeduinen, aanspoelgordels op het strand. Het is ook meer en meer te beschouwen als een stadsplant.

24-01-2011/GB

110418/MM

Hoofdgroep:
Plantenfamilie:
Composietenfamilie - Asteraceae
Plantengeslacht:
Melkdistel - Sonchus
Plantvorm:
kruid
Plantgrootte:
0.20 - 1.20 meter
Bloeiperiode:
Juni - November
Bloemkleuren:
geel, oranje
Bloeiwijze:
hoofdje
Bloemvormen:
composietenbloem, lintvormig
Bloemtype:
tweeslachtig
Bloembladen:
5 vergroeide kroonbladen
Meeldraden:
5 vergroeid met elkaar
Vruchtbeginsel:
onderstandig
Stijlen:
1
Stempels:
2
Vrucht:
nootje
Zaden:
-
Stengels:
hol, rechtopstaand, behaard, gestekeld
Schors:
-
Bladstand:
verspreid
Bladvorm:
ingesneden
Bladranden:
veerdelig, stekelig getand
Ondergronds delen:
hoofd- en bijwortels
Plantengemeenschappen:

Het oorspronkelijke areaal van Akkermelkdistel moeten we zoeken in Europa, Azië en Afrika, maar tegenwoordig is de soort kosmopolitisch doordat ze door menselijk toedoen verspreid is. De Akkermelkdistel is volgens Schaminée, J. et al. (2010) Veldgids Plantengemeenschappen van Nederland een belangrijke soort in de

22Aa1 Strandmelde-associatie

23Ab1 Helm-associatie

27Aa2 Associatie van Strandduizendguldenkruid en Krielparnassia

30Aa Naaldenkervel-verbond

32Ba3 Associatie van Zeekweek en Heemst

De plantensoort 'Akkermelkdistel' komt voor in de de volgende plantenassociaties:

De meeste melkdistel soorten hebben een penwortel, maar Akkermelkdistel heeft geen penwortel maar een uitgebreid wortelstelsel. Daar blijven gemakkelijk delen van in de grond zitten, waaruit zich dan weer planten kunnen ontwikkelen. Het is daarom een hardnekkig onkruid.

Als u geïnteresseerd bent in meer uitgebreide gegevens over de ecologie van Akkermelkdistel, de relaties met andere organismen en het milieu, dan vindt u dat in Weeda, E.J. et al., (1991) Nederlandse oecologische Flora. Wilde planten en hun relaties. Deel 4: 171-172.

Het determineren op wetenschappelijke basis kan gebeuren met behulp van Meijden, R. van der (2005) Heukels' Flora van Nederland, 23ste druk: 627.

Een andere determinatie is mogelijk met Heijmans, E., Heinsius, H.W. en Thijsse, Jac.P. (1983) Geïllustreerde flora van Nederland, 22ste druk: 1114.

Uitspraak van de wetenschappelijke naam: Sónchus arvénsis