Klein spiegelklokje doet zijn naam eer aan. Het is een klein blijvend akkerkruid dat weinig of niet opvalt in graanakkers tussen andere akkerkruiden als Klaprozen met vaak grotere bladeren. Alleen in bloei vallen de paarse bloemen op en kun je de zeer zeldzame plantjes wel eens zien. Je moet ze zoeken op speciaal voor de akkerflora in stand gehouden ouderwetse graanakkers.
Een éénjarig zeldzaam akkerkruid dat nogal bescheiden is en weinig opvalt behalve in bloei, is Klein spiegelklokje, Legousia hybrida (L.) Delarbre uit de Klokjesfamilie of Campanulaceae. De plant is een stuk bescheidener dan grotere broer Groot spiegelklokje en bovendien zeer zeldzaam en spaarzaam aan te treffen.
Na kieming ontwikkelt de plant een penwortel en een rechtopstaande stengel, die soms vertakt is direct op het maaiveld, met daaraan verspreid staande langwerpige niet al te grote bladeren. Deze zijn enigszins gegolfd en hebben een gave tot weinig gelobde bladrand. Er is een borstelige beharing te vinden op de plant.
De bloemen zijn alleenstaand of er staan er een paar in een tros of pluim bovenaan de stengel bijeen. Het onderstandig vruchtbeginsel is kantig en relatief lang, tot tweemaal de lengte van de kelkslippen die schuin omhoog staan. Deze schuine stand der kelkslippen is een duidelijk onderscheid met de bloemen van Groot spiegelklokje waarvan de kelkslippen recht afstaan en zelfs wat naar beneden kunnen wijzen. De kroonbladen zijn vergroeid en ze zijn kleiner dan de kelkslippen. De bloem heeft een doorsnede van hooguit een cm en is daarmee half zo klein als de meer vlakke bloem van Groot spiegelklokje. Het relatief grote onderstandig vruchtbeginsel is meer dan vijfmaal zo lang als breed. Het groeit uit tot een doosvrucht die met gemak 2 cm lang kan zijn. Het is het meest opvallende gedeelte van de bloem. Als de doosvrucht rijp is opent die in het bovenste deel met drie kleppen waardoor de zaden vrij kunnen komen.
De vorm van de zaden lijkt op een prisma. Ze zijn bijna 1,5 mm groot.
MM_260423
Het verspreidingsgebied van deze akkerplant, en daarmee cultuurvolger, is het zuiden, westen en het westelijk deel van midden Europa tot in Engeland. Ook Zuidwest- Azië en het Atlasgebied horen bij het areaal. In Nederland reikt het areaal tot en met Zuid-Limburg, maar het was vroeger ook bekend van standplaatsen in Zeeuws-Vlaanderen en bij Nijmegen.
De wetenschappelijke soortsnaamgeving 'hybrida' van Klein spiegelklokje heeft ermee te maken dat Klein spiegelklokje een dubbelganger lijkt te zijn van Groot spiegelklokje, die je ook de naam Venusspiegel zou kunnen geven. Het heeft dus niets te maken met het verschijnsel van hybridisatie, namelijk dat er sprake zou zijn van een hybride tussen twee soorten.
Als u geïnteresseerd bent in meer uitgebreide gegevens over de ecologie van Klein spiegelklokje, de relaties met andere organismen en het milieu, dan vindt u dat in Weeda, E.J. et al., (1991) Nederlandse oecologische Flora. Wilde planten en hun relaties. Deel 4: 17
Het determineren op wetenschappelijke basis kan gebeuren met behulp van Meijden, R. van der (2005) Heukels' Flora van Nederland, 23ste druk: 583. Of met de nieuwste druk van deze flora: Duistermaat, H(Leni). (2020) Heukels' Flora van Nederland, 24ste druk: 733.
Een andere gemakkelijke determinatie is mogelijk met Heijmans, E., Heinsius, H.W. en Thijsse, Jac.P. (1983) Geïllustreerde flora van Nederland, 22ste druk: 970.
Cappers, R.T.J., Bekker, R.M. en Feddema, D. (2023) Digital Diaspore Atlas of the Netherlands. Seeds, Fruits and Anthocarps. # 1797.
Uitspraak (accenten) van de wetenschappelijke naam: Legóusia hýbrida
