Video Determinatie

Geel nagelkruid - Geum urbanum

Bloeiende planten van Geel nagelkruid, Geum urbanum, roepen wellicht in eerste instantie het idee op dat je te maken hebt met boterbloemen. Maar als de bloemen beter bekeken worden zie je dat ze een brede bloembodem hebben en naast de kelk een bijkelk: aan de bloembodem vind je niet alleen vijf kelkbladen maar ook kleinere tussen kelkslippen. De dopvruchten hebben een haakvormig einde, waarmee ze gemakkelijk aan de pels van dieren kunnen blijven hangen. Stengels en bladeren van de plant zijn afstaand behaard.

Klik op een foto voor kenmerk met uitleg:
Verspreidingskaart
Ecologische parameters

Na de voorjaarsflora in onze bossen komt zo omstreeks mei een volgende groep kruiden in bloei. Daaronder bevindt zich Geel nagelkruid, Geum urbanum L., uit de Rozenfamilie. De plant die wortelstokken heeft, die een beetje naar kruidnagel ruiken, overwintert met een rozet van bladeren die oneven- en afgebroken geveerd zijn, met een grote niervormige middenlob. Aan de voet van de bladsteel staan grote steunblaadjes. De bladrand is gezaagd. Stengels en bladeren zijn afstaand behaard.

In de loop van de lente ontstaat een rechtopstaande stengel die bovenin vertakt. Aan de stengel staan verspreid nog een paar veerdelige bladeren, het middelste deelblad daarvan is langwerpig tot ruitvormig.

Elke stengelvertakking eindigt in een alleenstaande bloem. Deze heeft een brede bloembodem, een duidelijk onderscheid met de Boterbloemen. Aan de bodem zitten vijf kelkbladen afgewisseld met vijf smalle slippen. De vijf laatste vormen de zogenaamde bijkelk. Na de bloei slaan de kelkbladen terug. De vijf kroonbladen zijn geel en omgekeerd eirond van vorm. Ze staan op de bloembodem ingeplant en zijn ongeveer even groot als de kelkbladen. Er staan veel meeldraden en veel vruchtbeginsels op de bloembodem. De vruchtbeginsels groeien uit tot dopvruchten waaraan de stijl blijft zitten. Deze maakt een haakvormig uiteinde, waarmee de rijpe vruchten kunnen blijven haken in de pels van dieren of de sokken van langslopende mensen. Zo worden die vruchten verspreid. Na de bloei blijft de bloem rechtop staan, wat Geel nagelkruid in de vruchttijd gemakkelijk te onderscheiden maakt van Knikkend nagelkruid.

Het verspreidingsgebied van Geel nagelkruid is Europa en aangrenzende delen van West-Azië en het Atlasgebergte in Noord-Afrika. De plant staat in loofbossen en in struwelen en heeft een voorkeur voor voedselrijke vochtige bodems in de halfschaduw tot schaduw. Ze is te vinden in onze lössgebieden, maar ook aan slootkanten in de schaduw en op noordhellingen van duinen.

Dankzij de overwinterende bladrozetten kunnen nagelkruiden ook in dat jaargetijde assimileren, wat gunstig is omdat de planten pas wat later in de lente echt gaan groeien als de bomen en struiken al behoorlijk in blad zijn.

MM_120507

Hoofdgroep:
Plantenfamilie:
Rozenfamilie - Rosaceae
Plantengeslacht:
Nagelkruid - Geum
Plantvorm:
kruid
Plantgrootte:
0.30 - 0.60 meter
Bloeiperiodes:
Mei - Juli, Augustus - September
Bloemkleur:
geel
Bloeiwijze:
alleenstaande bloem
Bloemvormen:
vijftallig, regelmatig
Bloemtype:
tweeslachtig
Bloembladen:
5 kelkbladen en bijkelkslippen, 5 kroonbladen
Meeldraden:
20 of meer
Vruchtbeginsel:
veel, bovenstandig
Stijlen:
1
Stempels:
1
Vrucht:
dopvrucht
Zaden:
-
Stengels:
rechtopstaand, behaard
Schors:
-
Bladstanden:
rozet, verspreid
Bladvormen:
handvormig, oneven geveerd
Bladrand:
gezaagd
Ondergronds delen:
hoofd- en bijwortels
Plantengemeenschappen:

Het verspreidingsgebied of areaal van Geel nagelkruid omvat Europa en de aangrenzende gebieden van Noord-Afrika, met name het Atlasgebergte, en West-Azië. De soort houdt van vochtige voedselrijke en halfbeschaduwde bodems. Schaminée, J. et al. (2010) Veldgids Plantengemeenschappen van Nederland delen de soort in bij

33Aa4 Associatie van Look-zonder-look en Dolle kervel

37Ac3 Associatie van Wegedoorn en Eenstijlige meidoorn

43Aa Verbond van Els en Gewone vogelkers

De plantensoort 'Geel nagelkruid' komt voor in de de volgende plantenassociaties:

Met name de zich ombuigende stijlen tot de zogenaamde nagels zijn opvallend. Deze blijven gemakkelijk in de pels van dieren of de sokken van wandelaars hangen, die op deze manier eraan bijdragen dat de soort verspreid kan worden.

Uitgebreidere informatie over de ecologie van Geel nagelkruid en de relaties van deze soort met andere organismen en het milieu kunnen gevonden worden in Weeda, E.J. et al., (1987) Nederlandse oecologische Flora. Wilde planten en hun relaties. Deel 2: 77.

Het determineren op wetenschappelijke basis kan gebeuren met behulp van Meijden, R. van der (2005) Heukels' Flora van Nederland, 23ste druk: 385.

Een andere gemakkelijke determinatie is mogelijk met Heijmans, E., Heinsius, H.W. en Thijsse, Jac.P. (1983) Geïllustreerde flora van Nederland, 22ste druk: 707.

Uitspraak van de wetenschappelijke naam: Géum urbánum